U okviru bilateralnog projekta „Cirkularna ekonomija: primjena otpadne sirovine u sintezi zeolita“, tim SP Hemija, predvođen prof. dr Sašom Zeljkovićem, boravio je od 28. septembra do 1. oktobra na Hemijskom institutu u Ljubljani. Tom prilikom mladi istraživač Aleksej Vučić predstavio je rezultate sinteza odabranih oksidnih materijala.
Posjeta je pružila izvanrednu priliku za bilateralne sastanke i rad na nastavku istraživanja. Tim iz Republike Srpske takođe je aktivno učestvovao na „Prvoj ljetnjoj školi o skladištenju energije“. Ljetnju školu je organizovao Hemijski institut u okviru EERA JP Energy Storage – potprograma za skladištenje toplotne energije.
Bilateralni projekat podržan je programom zajedničkih naučnoistraživačkih projekata u okviru naučne i tehnološke saradnje između Bosne i Hercegovine i Republike Slovenije za 2024. i 2025. godinu (broj ugovora: 19/6-020/966-13-1/23).
U periodu od 15. do 19. septembra 2025. godine, Sveučilište u Mostaru bilo je domaćin konferencije „8. Central and Eastern Europian Conference on Thermal Analysis and Calorimetry (CEEC-TAC8)”.
Konferencija je okupila 147 učesnika iz 26 zemalja svijeta među kojima su bili renomirani naučnici iz Evrope, Japana, Kine, Perua i Turske. U toku četvorodnevnog programa izloženo je 5 plenarnih predavanja, 12 predavanja po pozivu, 40 usmenih izlaganja i 96 posterskih prezentacija.
Kao jedan od predavača po pozivu, prof dr. Dijana Jelić sa Studijskog programa hemija Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci, održala je veoma zapaženo predavanje pod nazivom „Formulating Vitamin D Supplements: Insights into Chemistry, Kinetics and Bioavailability”.
Konferencija je bila odlična prilika za uspostavljanje naučne saradnje sa naučnicima iz zemalja regiona i čitavog svijeta.
Studijski program hemija učestvovao je do sada u čak 7 projekata iz programa finansiranja Evropskog instituta za inovacije i tehnologije. Upravo je otpočeo i 8. projekat u kome učestvujemo, pod nazivom RM SLO PLUS HUB. Projekat koordiniše Nacionalni tehnički univerzitet iz Atine, i to Prof. emeritus Katarina Adam. U konzorcijumu su i Poljska akademija nauka, Univerzitet Leoben (Austrija), Madridski politehnički univerzitet, LUT univerzitet iz Finske, te više asocijacija i kompanija iz oblasti lanca snabdijevanja sirovinama o čemu više detalja ima na zvaničnoj stranici projekta.
Projekat se u svom sadržaju i ciljevima poziva na dokument Evropske Unije pod nazivom „Critical Raw Materials Act“ kojim se podstiče ponovno sticanje održivosti evropskih lanaca sirovina, koji su zanemareni prethodnih nekoliko decenija. Hemija kao nauka i hemijske tehnologije igraju važnu ulogu u postizanju ovih ciljeva i naša zemlja ima brojne resurse kojima može doprinijeti.
Posebno je značajno što su kroz projekat, koji će trajati narednih 12 mjeseci, zaposlenje na određeno vrijeme našla naša dva odlična diplomirana studenta koji će steći iskustvo u projektnoj metodologiji i međunarodnoj komunikaciji a projekat će omogućiti i značajan broj aktivnosti posebno dodira sa primjijenjenom hemijom u industriji, i za studente tekućih godina.
U sklopu Erazmus+ partnerskog projekta ChemTeach, na Prirodno-matematičkom fakultetu Univerziteta u Banjoj Luci, od 25. do 29. avgusta 2025. godine održana je ljetna škola hemije za učenike srednjih škola iz Bosne i Hercegovine, Češke i Slovačke. Ljetnoj školi prisustvovali su i predstavnici Slovačkog tehničkog univerziteta iz Bratislave, koji je i koordinator ovog projekta.
Tema ljetnje škole bila je hemija životne sredine, u okviru koje je stavljen fokus na hemijsku analizu vode. Međunarodni timovi učenika iz Bosne i Hercegovine, Slovačke i Češke radili su sa različitim uzorcima vode, primjenjujući stečena teorijska znanja na praktično izvođenje različitih laboratorijskih analiza.
Posebno treba istaći značaj sinergije ovogodišnje ljetnje škole ChemTeach projekta sa konferencijom „Materijali bez granica“, koju organizuje Studijski program hemija Prirodno-matematičkog fakulteta u Banjoj Luci, a u sklopu koje je održano takmičenje srednjoškolskih timova za najbolju ideju u oblasti inovativne primjene savremenih materijala. Pored takmičara, konferenciji su prisustvovali i predstavnici Prirodno-matematičkog fakulteta i Univerziteta u Banjoj Luci, kao i konzul Ambasade Slovačke Republike u Bosni i Hercegovini, gospodin Patrik Turošík.
U toku konferencije, učenici su sa svojim profesorima posjetili kompaniju Roundliner BH d.o.o., koja se bavi proizvodnjom plastičnih ambalaža namijenjenih za industrijsku upotrebu.
Posljednji dan ljetne škole bio je posvećen radu u laboratoriji, nakon čega su timovi predstavili svoje rezultate i iskustva.
Učenici su imali priliku da međusobno komuniciraju na engleskom jeziku, što je dodatno razvilo njihove jezičke i komunikacione vještine, timski rad i kritičko razmišljanje.
Sljedeća aktivnost u okviru ChemTeach projekta biće sastanak Upravnog odbora projekta, koji je planiran za kraj godine u Pardubicama u Češkoj, gdje će se razmotriti dosadašnji rezultati i napraviti plan za naredne aktivnosti.
Studijski program hemija, Prirodno-matematičkog fakulteta u Banjaluci je i ovog avgusta bio domaćin sada već tradicionalne, međunarodne konferencije „Materijali bez granica“.
Kao i prethodnih godina, u osnovi konferencije bilo je takmičenje srednjoškolskih timova za najbolju ideju u oblasti inovativne primjene savremenih materijala. Sa velikim zadovoljstvom ističemo da je ovogodišnja konferencija organizovana u sinergiji sa ljetnjim kampom „Summer School for Students in B&H Focused on Environmental Chemistry“, održaim u sklopu projekta „ChemTeach“, a pod pokroviteljstvom ERASMUS+ programa. U ovom projektu, pored našeg studijskog programa, učestvuju i univerziteti iz Češke i Slovačke.
Takmičarski dio događaja otvorio je tim „Assasino Plasticino“ iz Gimnazije u Banjaluci, koji je uradio podrobno istraživanje trendova u proizvodnji biorazgradive plastike, njenih svojstava, ali i potencijalnih opasnosti koje produkti njene razgradnje donose svim ekosistemina.
Borba za smanjenje zagađenja u životnoj sredini bila je u fokusu i tima „Ozren“ iz Gimnazije u Doboju. Ovaj tim predstavio nam je inovatovno metodu za fiksiranje CO2 iz vazduha u peridotitima, vrsti magmatskih stijena koje se na planini Ozren nalaze u velikim količinama.
Učenici iz Tehnološke škole u Banjaluci u svojoj prezentaciji istakli su potencijal koji sekundarni proizvodi iz procesa rudarenja imaju u razvoju cirkularne ekonomije, dok je tim iz Medicinske škole u Banjaluci predstavio mogućnosti primjene domaćih sirovina u medicini i farmaceutskoj industriji.
Konačno, pobjednik ovogodišnjeg izdanja Materijala bez granica bio je drugi predstavnik Banjalučke Gimnazije, tim „ELEMICA“, sa temom Electrical Mica for Europe. Njihova inovativna ideja zasniva se na upotrebi liskuna, silikatnog minerala koji je u BiH zastupljen u značajnim količinama, za proizvodnju biokompatibilnih senzora.
Pored pet timova iz Bosne i Hercegovine, u takmičenju su učestvovali i učenici srednjih hemijskih škola iz Pardubica (Češka) i Bratislave (Slovačka). Dva tima iz Češke izložila su svoja istraživanja na temu ugljeničnih materijala i pronalaženja alternativnih resursa za ekstrakciju farmakološki aktivnih jedinjenja, dok su nam predstavnici Slovačke prezentovali neke od savremenih trendova u primjeni biorazgradivih medicinskih materijala.
Podršku konferenciji pružio je i projekat iMERMAID, preko organizacije H2O PEOPLE iz Holandije. Njihova predstavnica Naomi Timmer, promovisala je važnost očuvanja voda kroz interaktivnu radionicu, korišćenjem platforme Kahoot!.
Drugog dana konferencije, takođe podržanog preko iMERMAID projekta, odnosno njihovog kaskadnog projekta BRIDGEWAT, učenici i njihovi profesori posjetili su kompaniju Roundliner BH d.o.o., koja se bavi proizvodnjom plastičnih ambalaža namjenjenih za industrijsku upotrebu. U okviru ove posjete učenici su imali priliku upoznati se sa savremenim procesima obrade i primjene polimernih materijala. Ova fabrika primjenjuje 100% reciklirani polietilen kao sirovinu i dobar je primjer borbe protiv zagađenja plastikom. Učenici su upoznati sa rastućim prijetnjama zagađenja voda mikro i nanoplastikom. Prijedor je bio dobra lokacija za ovu edukaciju, s obzirom na ljepotu rijeke Sane i važnost njenog očuvanja.
Veliko nam je zadovoljstvo što smo i ove godine okupili izuzetne mlade ljude koji već sada pokazuju veliku zainteresovanost za hemiju materijala, ali i za aktuelne izazove u oblasti ekologije i zaštite životne sredine. Naš je zadatak da ih kroz ovakve događaje približimo prirodnim naukama.
Na kraju, zahvaljujemo se Ministarstvu za naučno-tehnološki razvoj i visoko obrazovanje, koje četvrtu godinu zaredom podržava realizaciju naše konferencije.
Studijski program hemija je sa velikim zadovoljstvom ispratio goste sa svoje 4. po redu međunarodne konferencije NanoPol. Kolege iz Srbije, Estonije, Slovenije, Meksika, uz koautorstva iz Italije, Sjedinjenih Američkih Država, Crne Gore, Rumunije, Poljske, Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine, i ove godine podijelili su svoja znanja iz struke i nauke u oblasti nanomaterijala i polimera kao dvije vodeće klase materijala u savremenim tehnologijama.
Bilo je govora i o bezbijednosti nanočestica, a prije svega o upotrebi nanomaterijala, polimera, kao i njihovih kompozita u oblasti zaštite životne sredine. Takođe je prikazano i stanje u regulativi Evropske Unije u oblasti primjene nanomaterijala i polimera u farmaceutskoj industriji. Usmene prezentacije je prikazalo 9 autora, a poster prezentacije su donijele 12 usko specijalizovanih tema pretežno vezanih za završne radove studenata drugog i trećeg ciklusa sa različitih univerziteta.
Od gostiju iz domaće industrije važno je istaći prisustvo predstavnika kompanija “Solana” a.d. Tuzla, “Vodovod” a.d. Banja Luka, “BP institut” d.o.o. Banja Luka, “Cablex-BH” d.o.o. Banja Luka i “Mann+Hummel” d.o.o. Tešanj, od institucija “Institut za zaštitu i ekologiju Republike Srpske” i iz nevladinog sektora “LIR-evolucija” Banja Luka, koji su kroz svoje projekte bili i kosponzori dijela programa konferencije. Studijska posjeta u domaću industriju “Mann+Hummel” koja proizvodi nanoporozne filtere od celuloznih polimera, podržana je od strane Ministarstva za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske (projekat broj 19.031/966-81/24).
U periodu od 31. marta do 4. aprila 2025. godine, na Studijskom programu hemija Prirodno-matematičkog fakulteta u Banjoj Luci, boravio je prof. dr Ivan Špánik, s čim je nastavljena dugogodišnja saradnja između Slovačkog tehničkog univerziteta u Bratislavi i Univerziteta u Banjoj Luci. Ova posjeta je dio Erasmus+ programa međunarodne razmjene, u okviru kojeg je omogućena razmjena znanja i iskustava između studenata i osoblja sa partnerskih univerziteta.
U toku boravka, prof. dr Ivan Špánik je održao predavanja za studente III ciklusa Studijskog programa hemija, koja su se odnosila na savremene aspekte analitičke hemije. Predavanja su obuhvatila istraživanja teorijskih i praktičnih elemenata u oblasti kontrole kvaliteta u analitičkim laboratorijama, uključujući sofisticirane metode za identifikaciju i umanjivanje grešaka u analitičkom procesu. Poseban akcenat stavljen je na implementaciju međunarodnih standarda, kao što je ISO 17025, u savremenoj laboratorijskoj praksi, sa ciljem osiguranja visoke tačnosti, preciznosti i validnih rezultata.
Pored profesora Špánika, u posjeti Studijskom programu hemija, bila je i doktorantkinja Ismaila Kuburah iz Nigerije, koja trenutno boravi na Slovačkom tehničkom univerzitetu, gdje provodi istraživanja u okviru svog doktorskog rada. Ismaila je tokom posjete podijelila svoja iskustva o razmjeni i radu na Slovačkom tehičkom univerzitetu.
Nakon predavanja, prisutni su imali priliku da sa profesorom Špánikom i doktorantkinjom Kuburah diskutuju o temama sa predavanja, kao i o mogućnostima za dalji profesionalni razvoj u oblasti analitičke hemije.
U okviru Erasmus+ programa razmjene, tri studentice sa Studijskog programa hemija, Prirodno-matematičkog fakulteta u Banjoj Luci, boravile su jedan semestar na Univerzitetu Santiago de Composteli u Španiji. Koristeći mogućnost studentske razmjene koju nudi Univerzitet u Banjoj Luci, Dajana Bulatović, Jelena Kuzmanović i Marijana Radišić, dobile su priliku da se upoznaju sa radom drugih evropskih univerziteta, da prošire svoja znanja iz hemije te da upoznaju druge kulture i običaje.
O svom iskustvu su rekle:
„Odlazak na razmjenu je neprocjenjivo iskustvo koje mi je omogućilo da izađem iz zone komfora, da učim i razvijam se. Mnoge nove lekcije, putovanja, učenje novog jezika i upoznavanje ljudi iz različitih dijelova svijeta učinili su da proširim svoje vidike i oblikujem svoj pogled na svijet. Ovaj program mi je pružio priliku da radim u veoma dobro opremljenim laboratorijama i da usvojim nove metode učenja.” (Jelena Kuzmanović)
„Moj boravak u Španiji (Santiago de Composteli) kao student Erasmus+ programa je nevjerovatno iskustvo. Imala sam priliku da upoznam ljude iz različitih kultura, unaprijedim svoje akademske i jezičke vještine, ali i da istražim predivne pejzaže Galicije. Studiranje u međunarodnom okruženju mi je proširilo vidike i donijelo mnoge nezaboravne trenutke.” (Dajana Bulatović)
U okviru projekta „Unapređenje kvaliteta nastave hemije u stručnom obrazovanju u Bosni i Hercegovini”, ChemTeach, održan je sastanak na Prirodno-matematičkom fakultetu Univerziteta u Banjoj Luci, 11. i 12. februara 2025. godine.
Sastanak su svečano otvorili prof. dr Milica Balaban, šef Studijskog programa hemija Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci i prof. dr Ivan Španik, koordinator projekta sa Slovačkog tehničkog Univerziteta u Bratislavi. Nakon otvaranja, predstavljene su sve aktivnosti koje su ostvarene u prvoj godini projekta. Sastanku su prisustvovali predstavnici Slovačkog tehničkog Univerziteta iz Bratislave, predstavnici iz pet srednjih škola, koje su učesnice projekta te predstavnici Univerziteta u Banjoj Luci.
Jedna od budućih aktivnosti u sklopu projekta, planirana za jun, 2025. godine, jeste održavanje edukativnog kursa za nastavnike hemije na Prirodno-matematičkom fakultetu Univerziteta u Banjoj Luci. Cilj ovog kursa je unapređenje nastavnih metoda i primjena inovativnih pristupa u nastavi.
Prirodno-matematički fakultet će biti domaćin i ChemTeach ljetnje škole, koja će biti posvećena hemiji životne sredine, a održaće se u avgustu, 2025. godine. Učesnici ove ljetnje škole biće učenici srednjih škola iz Slovačke, Češke i iz tri srednje škole iz Banja Luke, kojim će se pružiti prilika da kroz praktični rad steknu nova znanja i iskustva.
Projekat ChemTeach, dio je programa Erazmus+ i njegov glavni cilj je da se međunarodnom saradnjom, razmjenom iskustava i primjenom savremenih obrazovnih pristupa, unaprijede nastavne metode u oblasti hemije. Jedan od najznačajnih rezultata projekta biće publikovanje priručnika u kojem će biti predstavljeni eksperimenti iz zelene hemije, kao i multimedijalnog vodiča, koji će omogućiti učenicima interaktivno i savremeno učenje ovog predmeta.
Predstavnici Studijskog programa hemija Prirodno-matematičkog fakulteta u Banjoj Luci, u sastavu: prof. dr Dijana Jelić, doc. dr Dino Hasanagić i viši asistent Dejana Savić,ma, posjetili su 13.2.2025. godine Gimnaziju u Mrkonjić Gradu. Posjeta je bila vezana za realizaciju projekta „Ja građanin” iz nastavnog predmeta Demokratija i ljudska prava u okviru kojeg su učenici IV2 odjeljenja odabrali temu „Opremanje školske laboratorije”.
U toku posjete, prisutnim učenicima i njihovim profesorima prezentovan je Studijski program hemija i predstavljen je projekat ChemTeach, kao dio programa Erazmus+, čiji je glavni cilj unapređenje nastavnih metoda u oblasti hemije putem međunarodne saradnje, razmjene iskustava i primjene savremenih obrazovnih pristupa. Nakon prezentacije, izvedena je eksperiment, a zatim su profesori Studijskog programa hemija odgovarali na brojna zanimljiva pitanja učenika. Na kraju, učenicima je doniran paket sa osnovnim laboratorijskim posuđem, koji će im poslužiti za uspješnu realizaciju projekta.
Posjeta je bila uspješna i na obostrano zadovoljstvo, jer je iskazani interes pokazatelj da se posvećenošću i kvalitetnim radom sa mladim ljudima, može produbiti njihova želja za znanjem, istraživanjem i napredovanjem.
Ovom prilikom se zahvaljujemo profesorima i učenicima JU Gimnazija Mrkonjić Grad na pozivu i srdačnom gostoprimstvu.
